Doğu Karadeniz’in Tuzlu Su Türleri
Karadeniz, özellikle Doğu Karadeniz (Artvin, Rize, Trabzon) kıyıları, tuzluluk oranının düşüklüğüne rağmen oksijen zenginliği sayesinde devasa bir biyoçeşitliliğe ev sahipliği yapar. Sadece popüler avcı türleri değil, meranın ekosistemini ayakta tutan yüzlerce alt tür, endemik balık ve son yıllarda sularımıza giren göçmenler mevcuttur.
Pelajik ve Yüzey/Orta Su Türleri
-
Lüfer: İnce, uzun ve hidrodinamik bir vücuda sahiptir. Sırtı yeşilimsi mavi, yanları ise gümüşi bir parıltı taşır. En karakteristik özelliği, avını parçalayabilen son derece keskin ve güçlü dişleriyle geniş ağzıdır.
-
Aktif Mevsimler: Sonbahar ve Kış başı.
-
Aktif Vakitler: Gün doğumu, gün batımı ve gece.
-
Mera Tercihi: Akıntılı burunlar, liman girişleri, derin sulara bakan taşlık kıyılar.
-
Beslenme: İstavrit, hamsi, zargana gibi küçük sürü balıkları.
-
Av Disiplini ve Yemler: Spin (su üstü, popper, dalarlı maketler ve jigler), Surfcasting (kurşun arkası takımlar)
-
-
Palamut: Torpido biçimli gövdesiyle hızlı yüzmeye adapte olmuş bir avcıdır. Sırtında, başından kuyruğuna doğru inen verev biçimli koyu mavi/siyah çizgiler bulunur. Uzaktan pulsuz gibi görünse de çok ince pullara sahiptir.
-
Aktif Mevsimler: Yaz sonu (Çingene palamudu dönemi) ve Sonbahar.
-
Aktif Vakitler: Gün doğumu ve gündüz.
-
Mera Tercihi: Açık sular, akıntı yolları, orta ve yüzey suları.
-
Beslenme: Hamsi, çaça ve gümüş balığı.
-
Av Disiplini ve Yemler: Spin (dalarlı maketler ve jigler), Trolling (palamut çaparisi ve dalarlı maketler), Surfcasting (kurşun arkası takımlar)
-
-
Levrek: Yanları parlak gümüş renginde, sırtı kurşuni/zeytin yeşilidir. Solungaç kapaklarının hemen üzerinde belirgin, ufak siyah bir benek bulunur. Geniş, öne uzayabilen ağzı avını aniden yutmasına olanak tanır.
-
Aktif Mevsimler: Kış, İlkbahar başı ve Sonbahar. (Özellikle fırtınalı havalar).
-
Aktif Vakitler: Gün doğumu, gün batımı ve gece.
-
Mera Tercihi: Dere ağızları, köpüklü ve çalkantılı sığ sular, kumluk/taşlık karışık kıyılar.
-
Beslenme: Karides, yengeç, kefal yavruları, hamsi.
-
Av Disiplini ve Yemler: Spin (su üstü maketler, silikon yemler), Surfcasting (canlı yem)
-
-
Zargana: İnce uzun (yılanımsı) gövdeli ve kılıç gibi öne uzayan ince, dişli bir çeneye sahiptir. Sırtı koyu mavi/yeşil, yanları ve karnı gümüştür. İlginç bir anatomik özelliği olarak kılçıkları yeşil renktedir.
-
Aktif Mevsimler: Sonbahar (özellikle Eylül ve Ekim ayları en verimli dönemidir).
-
Aktif Vakitler: Gün doğumu ve gündüz.
-
Mera Tercihi: Su yüzeyine yakın, akıntılı burunlar ve liman dışı açık sular.
-
Beslenme: Çaça, hamsi, gümüş balığı gibi küçük sürü balıkları.
-
Av Disiplini ve Yemler: Spin (Jig, zargana topu arkası ipek veya canlı yem)
-
-
İstavrit: Vücudu yanlardan hafifçe basık, füze biçimlidir. Yan çizgisinde (yandal) balığı boydan boya kesen, testere dişi gibi sert ve belirgin pullar (kalkanlar) yer alır. Sırtı yeşil-mavi, karnı gümüştür.
-
Aktif Mevsimler: Dört mevsim (Ancak İlkbahar ve Sonbahar en verimli dönemlerdir).
-
Aktif Vakitler: Gün doğumu, gün batımı ve gece (ışık altı).
-
Mera Tercihi: Liman içleri, mendirekler, derinleşen kıyılar.
-
Beslenme: Zooplankton, küçük karidesler ve balık yavruları.
-
Av Disiplini ve Yemler: LRF (silikon ve mikro jig), Surfcasting (tüylü istavrit çaparisi)
-
-
Hamsi: İnce, uzun, yanlardan hafif basık küçük bir balıktır. Sırtı koyu mavi/siyahımsı yeşil, alt kısmı ise parlak gümüş rengindedir. Ağzı gözlerinin gerisine kadar uzanır. Boyları genelde 12-15 cm civarındadır.
-
Aktif Mevsimler: Kış ayları (özellikle suların soğuduğu Kasım sonundan Şubat'a kadar).
-
Aktif Vakitler: Gündüz ve gece (Sürüler halinde hareket ederler).
-
Mera Tercihi: Açık sular, orta su katmanları ve kışın kıyıya yakın sığlıklar.
-
Beslenme: Planktonlar (fitoplankton ve zooplankton).
-
Av Disiplini ve Yemler: Surfcasting (tüylü veya tüysüz ince çapariler)
-
-
Sardalya: Oval yapılı, yuvarlak ve kolay dökülen gümüş pullara sahip narin bir türdür. Sırtı mavi ve yeşil parıltılıdır, yan tarafında ise ufak siyah benekler sıralanır.
-
Aktif Mevsimler: Yaz ve Sonbahar.
-
Aktif Vakitler: Gündüz.
-
Mera Tercihi: Açık sular, orta su katmanları.
-
Beslenme: Fitoplankton ve zooplankton.
-
Av Disiplini ve Yemler: Surfcasting (tüylü veya tüysüz ince çapariler)
-
-
Çaça: Sardalyaya çok benzeyen ancak daha küçük boylu bir balıktır. Alt karın kısmı son derece keskin, adeta testere gibi tırtıklıdır. Sırtı koyu yeşil-mavimsi, karnı ise parlak beyazdır.
-
Aktif Mevsimler: Kış ve İlkbahar.
-
Aktif Vakitler: Gündüz.
-
Mera Tercihi: Derin ve orta sular, akıntı kanalları.
-
Beslenme: Planktonik organizmalar.
-
Av Disiplini ve Yemler: Surfcasting (tüylü veya tüysüz ince çapariler)
-
-
Tirsi: Ringa balığı ailesinden olup, daha geniş ve yassı bir gövdeye sahiptir. En belirgin özelliği, solungaç kapağının gerisinden başlayarak yan tarafında sıralanan 4-6 adet büyük siyah lekedir.
-
Aktif Mevsimler: İlkbahar ve Sonbahar.
-
Aktif Vakitler: Gün doğumu ve gündüz.
-
Mera Tercihi: Dere ağızları, acı sular, sığ koylar.
-
Beslenme: Küçük balıklar, planktonlar.
-
Av Disiplini ve Yemler: Surfcasting (tüylü veya tüysüz ince çapariler)
-
-
Kefal Türleri (Sarıkulak, İlerya): Silindirik gövdeli, kalın dudaklı ve iri, sıkı pullu balıklardır. Ağızları küçük olup, sarıkulak kefalin solungaç kapağında altın sarısı parlak bir leke bulunur. Çoğu türün gözlerinde koruyucu bir yağ tabakası vardır.
-
Aktif Mevsimler: Dört mevsim.
-
Aktif Vakitler: Gündüz.
-
Mera Tercihi: Liman içleri, tekne altları, dere ağızları (tatlı su karışımları).
-
Beslenme: Yosunlar, organik döküntüler, küçük eklem bacaklılar.
-
Av Disiplini ve Yemler: Şamandıralı takımlar ve "Kıbrıs oltası". Yem olarak ekmek içi, hamur veya sardalya ezmesi.
-
Kumluk ve Çamurluk Dip Türleri
-
Mırmır: Gövdesi yanlardan basık, oval ve uzunca bir yapıya sahiptir. Zemin rengine uyum sağlayan gümüşi ve parlak bir gövdesi vardır. Sırtından karnına doğru inen 10 ila 14 adet koyu gri/siyah dikey çizgidir. Kumu ve çamuru eşelemek için özel olarak evrimleşmiş, öne doğru sivrilen uzun bir burnu ve kalın, etli dudakları vardır.
-
Aktif Mevsimler: İlkbahar ortasından Sonbahar sonuna kadar.
-
Aktif Vakitler: Gece ve sabahın erken saatleri.
-
Mera Tercihi: Kumluk geniş plajlar
-
Beslenme: Deniz solucanları, sülünez, midye, küçük karidesler ve yengeçler.
-
Av Disiplini ve Yemler: Surfcasting (yemli dip takımları), LRF (silikon)
-
-
Kalkan: Düz, yuvarlak biçimli yassı bir balıktır. Her iki gözü de başının sol tarafında toplanmıştır. Derisinde pul bulunmaz, bunun yerine tüm sırtında (kahverengi-gri yüzey) kemiksi, dikenli düğmecikler (kalkanlar) vardır. Kum rengini alarak mükemmel bir şekilde gizlenir.
-
Aktif Mevsimler: Kış ve İlkbahar.
-
Aktif Vakitler: Gece ve sabahın erken saatleri.
-
Mera Tercihi: Tamamen kumluk veya ince çakıllı geniş sahiller, dere ağızlarına yakın kum bankları.
-
Beslenme: Mezgit, hamsi, yengeç.
-
Av Disiplini ve Yemler: Surfcasting (yemli dip takımları)
-
-
Barbun: En belirgin özelliği, alt çenesinden sarkan, kumu eşelemek için kullandığı iki uzun bıyıktır. Gövdesi pembe, kırmızımsı ve gümüş tonlarındadır. Birinci sırt yüzgecinde genellikle soluk sarı veya siyah bantlar bulunur.
-
Aktif Mevsimler: İlkbahar sonu, Yaz ve Sonbahar başı.
-
Aktif Vakitler: Gündüz ve gün batımı.
-
Mera Tercihi: Kumluk, çamurluk ve eriştelik alanların kesişimi.
-
Beslenme: Dipteki solucanlar, küçük kabuklular.
-
Av Disiplini ve Yemler: Surfcasting (yemli dip takımları)
-
-
Mezgit: İnce uzun yapılı, alt çenesinde kısa bir bıyığı olan, üstü açık kahverengi veya gri, karnı beyaz gümüş rengi bir balıktır. Eti son derece yumuşak, pulları incedir.
-
Aktif Mevsimler: Dört mevsim.
-
Aktif Vakitler: Gündüz (özellikle güneşli saatler).
-
Mera Tercihi: Derin kumluk ve çamurluk dip suları.
-
Beslenme: Küçük karidesler, yavru balıklar.
-
Av Disiplini ve Yemler: Surfcasting (yemli dip takımları, tüylü veya yemli çapari)
-
-
Bakalorya: Mezgit ile aynı familyadandır ancak boyu çok daha büyüktür. İnce uzun yapılı, gümüşi gri renklidir. Geniş ağzında oldukça keskin, geriye doğru kıvrık yırtıcı dişleri bulunur.
-
Aktif Mevsimler: Kış ve İlkbahar.
-
Aktif Vakitler: Gündüz ve gece (Derin sularda yaşadığı için ışık geçirgenliği düşüktür).
-
Mera Tercihi: Doğu Karadeniz'in derin suları (50-200 metre derinlikteki çamur ve kumlu zeminler).
-
Beslenme: Hamsi, istavrit, çaça gibi sürü balıkları ve kalamar.
-
Av Disiplini ve Yemler: Kıyıdan sportif avı neredeyse imkansızdır. Tekneden dip takımları, jig.
-
-
Kırlangıç: İri ve köşeli bir kafaya sahiptir. En büyüleyici yanı, yelpaze gibi açılan, mavi, vişne çürüğü ve yeşil renklere sahip geniş göğüs yüzgeçleridir. Ayrıca bu yüzgeçlerin altında dipte yürümek için kullandığı bağımsız, parmak benzeri uzantıları vardır. Vücudu turuncu ve kırmızımsıdır.
-
Aktif Mevsimler: Yaz ve Sonbahar.
-
Aktif Vakitler: Gündüz.
-
Mera Tercihi: Kum, çamur ve kırma taşlı zeminler.
-
Beslenme: Yengeçler, karidesler, küçük dip balıkları.
-
Av Disiplini ve Yemler: Surfcasting (yemli dip takımları), Spin (tekneden jig veya silikon)
-
-
Öksüz Balığı: Kırlangıç balığına çok benzer ancak kafası daha sert ve zırhlıdır. Kırmızı-kahverengi tonlarındadır. Geniş göğüs yüzgeçleri (kanatları) vardır, ancak kırlangıcın o parlak mavi/yeşil yüzgeçlerine kıyasla daha soluk renklidir. Göğüs yüzgeçlerinin altındaki parmak benzeri dokunaçlarıyla dipte yürür ve yem arar.
-
Aktif Mevsimler: İlkbahar, Yaz ve Sonbahar.
-
Aktif Vakitler: Gündüz.
-
Mera Tercihi: Derin kumluk, çamur ve kırma taşlık zeminler.
-
Beslenme: Küçük dip balıkları, yengeç ve karidesler.
-
Av Disiplini ve Yemler: Surfcasting (yemli dip takımları)
-
-
Dil Balığı: Yassı, ince ve dar yapılı (dil formunda) bir balıktır. Kalkanın aksine gözleri sağ tarafında bulunur. Üst yüzeyi yaşadığı kumun veya çamurun rengini anında taklit eder.
-
Aktif Mevsimler: Yaz ve Sonbahar.
-
Aktif Vakitler: Gece.
-
Mera Tercihi: İnce kumluk ve çamurluk sığ sular.
-
Beslenme: Deniz solucanları, küçük yengeçler.
-
Av Disiplini ve Yemler: Surfcasting (yemli dip takımları)
-
-
Pisi Balığı: Kalkan ve dil balığına benzeyen bir yassı balıktır ancak kalkan gibi düğmeleri yoktur, derisi pürüzsüz ve küçük pulludur. Çoğunlukla gözleri sağ tarafta toplanmıştır ve vücudu ovaldir.
-
Aktif Mevsimler: Yaz, Sonbahar.
-
Aktif Vakitler: Gece ve gündüz.
-
Mera Tercihi: Acı su girişleri, dere ağızlarındaki sığ kumluklar.
-
Beslenme: Kurtçuklar, küçük karidesler, midyeler.
-
Av Disiplini ve Yemler: Surfcasting (yemli dip takımları)
-
Taşlık ve Kayalık Türleri
-
İskorpit: Büyük ve dikenli bir kafası, geniş bir ağzı vardır. Derisi pullu değil, pürüzlü ve çıkıntılıdır. Genellikle kayalıklarla kusursuz kamuflaj sağlayan kahverengi, kırmızı ve sarı tonlarında lekelere sahiptir. Sırtındaki sert dikenler zehirlidir ve battığında şiddetli acı verir.
-
Aktif Mevsimler: Dört mevsim aktiftir (Yazın kıyılarda daha çok bulunur).
-
Aktif Vakitler: Gece (Tam bir gece avcısıdır).
-
Mera Tercihi: Mendirek taşlarının araları, kayalıklar, mağara ve batıklar.
-
Beslenme: Küçük yengeçler, karidesler, solucanlar ve yavru balıklar. Pusu kurarak avlanır.
-
Av Disiplini ve Yemler: LRF (silikon), Surfcasting (yemli dip takımları)
-
-
Eşkina: Koyu kahverengi veya siyaha çalan renklerde, iri, sert pullu ve hafif kambur sırtlı bir balıktır. Başının içindeki beyaz, mermer görünümlü otolit (denge) taşları oldukça meşhurdur. Alt çenesinde ufak gözenekler bulunur.
-
Aktif Mevsimler: İlkbahar ortasından Sonbahar sonuna kadar.
-
Aktif Vakitler: Kesinlikle gece.
-
Mera Tercihi: Mendirek taşlarının araları, derin oyuklar, batıklar.
-
Beslenme: Canlı teke (çalı karidesi), küçük yengeçler, kurtlar.
-
Av Disiplini ve Yemler: LRF (silikon), Surfcasting (yemli dip takımları)
-
-
Minekop (Kötek): Eşkinaya yapı olarak benzer fakat rengi daha açık, gümüş-gridir ve sırtından karnına doğru çapraz altın rengi/koyu dalgalı çizgiler iner. Alt çenesinin altında sert ve kısa tek bir bıyık (çıkıntı) vardır.
-
Aktif Mevsimler: İlkbahar, Yaz ve Sonbahar.
-
Aktif Vakitler: Gece, gün doğumu.
-
Mera Tercihi: Kayalıkların kumlukla birleştiği sınırlar, dere ağızlarındaki derin çukurlar.
-
Beslenme: Yengeç, karides, dip solucanları.
-
Av Disiplini ve Yemler: LRF (silikon), Surfcasting (yemli dip takımları)
-
-
Karagöz: Yanlardan basık, oval ve yüksek gövdeli bir balıktır. Gümüşi renkteki gövdesinde silik dikine şeritler görülür. En net özelliği, kuyruk boğumundaki kalın siyah lekesi ve midyeleri kırabilen çok güçlü, önü kesici, arkası öğütücü dişleridir.
-
Aktif Mevsimler: İlkbahar ve Sonbahar.
-
Aktif Vakitler: Gece ve gün doğumu (Gündüzleri genellikle kuytulara saklanır).
-
Mera Tercihi: Midye yatakları, kayalık döküntüler, iskele ayakları.
-
Beslenme: Midye, karides, yengeç, kurt.
-
Av Disiplini ve Yemler: LRF (silikon), Surfcasting (yemli dip takımları)
-
-
İspari: Karagöze oldukça benzeyen, yanlardan basık, oval ve yüksek bir gövdeye sahiptir. Rengi genellikle gümüşi parlaktır ve karın yüzgeçleri sarımsı tonlarda olabilir. Kuyruk boğumunda bulunan kalın, belirgin siyah halka/lekedir. Güçlü bir çenesi ve kesici ön dişleri vardır.
-
Aktif Mevsimler: İlkbahar, Yaz ve Sonbahar aylarında oldukça aktiftir.
-
Aktif Vakitler: Gündüzleri, özellikle güneşli ve aydınlık saatlerde aktiftir.
-
Mera Tercihi: Kayalık alanlar, iskele ayakları, midyelikler ve eriştelik (yosunluk) zeminler.
-
Beslenme: Küçük kabuklular, midyeler, kurtçuklar ve yosunlar.
-
Av Disiplini ve Yemler: LRF (silikon) Surfcasting (yemli dip takımı)
-
-
İzmarit: Gövdesi dikdörtgen biçiminde olup ince yapılıdır. Göğüs yüzgeçlerinin hemen üzerinde çok belirgin olan ve kareyi andıran siyah bir benek bulunur. Ağzı öne doğru körük gibi uzayabilir.
-
Aktif Mevsimler: Yaz ve Sonbahar.
-
Aktif Vakitler: Gündüz.
-
Mera Tercihi: Eriştelik (yosunluk) ve kırma taşlık bölgeler.
-
Beslenme: Deniz solucanları, küçük karidesler.
-
Av Disiplini ve Yemler: LRF (silikon ve mikro jig)
-
-
Çırçır: Türüne ve cinsiyetine göre parlak yeşil, turuncu, kahverengi ve kırmızı lekelere sahip olabilir. Kalın, etli dudakları ve midye kabuklarını kırabilecek yapıda sivri, dışarı doğru çıkık dişleri vardır. Gözleri birbirinden bağımsız hareket edebilir.
-
Aktif Mevsimler: Dört mevsim boyunca kıyılarda görülebilir, yazın çok aktiftir.
-
Aktif Vakitler: Sadece gündüzleri aktiftir. Hava karardığında kumun içine veya kayaların arasına girerek uykuya dalar.
-
Mera Tercihi: Çok sığ sular, iskele ayakları, yosun kaplı kayalıklar ve mendirek içleri.
-
Beslenme: Kayalardaki midyeler, küçük deniz salyangozları, karidesler ve solucanlar.
-
Av Disiplini ve Yemler: LRF (silikon)
-
-
Kayabalıkları: Başları vücutlarına oranla oldukça büyük, gözleri tepeye doğru çıkıktır (patlak gözlü). Karın yüzgeçleri birleşerek dibe ve kayalara yapışmasını sağlayan bir vantuza dönüşmüştür. Renkleri genellikle zeminle uyumlu kahverengi ve siyah beneklidir.
-
Aktif Mevsimler: Dört mevsim.
-
Aktif Vakitler: Gündüz ve Gece.
-
Mera Tercihi: Kıyıdaki sığ kayalıklar, taş altları.
-
Beslenme: Kendinden küçük her türlü organik madde, yavru balık, kurt.
-
Av Disiplini ve Yemler: LRF (silikon), Surfcasting (yemli dip takımları)
-
-
Horozbinalar: Kaygan, sümüksü ve pulsuz uzun gövdelere sahip minik balıklardır. Gözleri tepede birbirine yakındır. Başlarının üstünde, bir horoz ibiğini veya dalı andıran minik uzantılar (tentaküller) bulunur.
-
Aktif Mevsimler: Dört mevsim.
-
Aktif Vakitler: Gündüz.
-
Mera Tercihi: Gel-git havuzları (kayalık çukurlardaki su birikintileri), sığ midyelikler.
-
Beslenme: Yosun parçaları, planktonik canlılar, minik organizmalar.
-
Av Disiplini ve Yemler: LRF (silikon)
-